علل مشدده مجازاتها

خلاصه : علل و جهاتی که باعث تشدید مجازات می شود کیفییات یا علل مشدده مجازاتها می نامند . فرق اصلی کیفییات مخففه با مشدده گذشته از اثر آنها در کاهش و افزایش میزان مجازات اینست که در اعمال کیفییات مخففه دادگاه مخییر است اما تشدید مستلزم تجویز قبلی قانونگذار بوده و در موارد قانونی دادگاه مکلف به تشدید مجازات است

 

 

1)      علل مشدده خاص

1-     اوضاع و احوالی هستند که  با جرم خاصی مقارن می گردند و موجب تشدید مجازات همان جرم می گردد
2-    در علل مشدده خاص دادگاه مکلف به تشدید مجازات است  
3-   اقسام علل مشدده خاص عبارتند از :1- کیفییات مشدده عینی  2-کیفییات مشدده شخصی
1.     کیفییات مشدده عینی :
×       وقایع خارجی که با افعال مادی جرم مقارن می گردد و بر شدت و خطرناکی جرم می افزاید . شخصیت مجرم در این نوع کیفیات مهم نیست اعمال او  و اوضاع و احوال ارتکاب جرم موجب تشدید مجازات او می گردد
×       برخی مصادیق کیفییات عینی :
1.       تعدد مجرم با سبق تصمیم :
×        همان اقدام مجرمانه دو یا چند نفر با طوطئه قبلی است  برای مثال
ï      توطئه تبانی دو یا چند نفر در ارتکاب بزه های راه آهن موجب تشدید مجازات این بزه ها می شود (ماده 3 قانون کیفر بزه های مربوط به راه آهن)
2.      عنف و آزار و جرح :
×         گاها" اگر جرم به ضرب و جرح و آزار منتهی شود موجب تشدید مجازات است
ï      سرقت مقرون به آزار مجازات شدیدتری دارد (هم حبس و هم شلاق و هم مجازات جرم مستقل مثلا" اگر آزار با ضرب و جرح باشد موجب قصاص و دیه هم می گردد )ماده 652ق.م.ا
ï      در جرم آدم ربایی اگر به مجنی علیه آسیب جسمی و حیثیتی وارد شود مرتکب به حداکثر مجازات محکوم میشود  (ماده 621 ق.م ا)
3.     ارتکاب جرم زمان و مکانهای خاص  :
×        ارتکاب جرم در برخی زمانها و مکانها بدلیل تقدس یا شرایط خاص آن موجب تشدید مجازات آن جرم میشود
ï      مثال تشدید مجازات ارتکاب جرم در مکان خاص :
?      زنا در مکانهای شریف چون مساجد علاوه بر حد علاوه بر حد موجب تعزیر است (ماده 106 ق.م .ا)
ï      مثال تشدید مجازات ارتکاب جرم در زمان خاص :
?      زنا در در زمانهای  متبرکه  مثل اعیاد مذهبی و ماه مبارک رمضان علاوه بر حد موجب تعزیر است (ماده 106 ق.م .ا)
?       قتل در ماهای حرام موجب تلغیط دیه میشود (ماده 299 ق.م .ا)
?      سرقت در شب موجب تشدید مجازات میشود (ماده 652 ق.م .ا)
?      ورود مامورین بدون رضایت صاحب خانه در شب موجب تشدید مجازات میشود (ماده 580 ق.م ا )
4.     به کار بردن اسلحه :
×         حمل و استفاده از سلاح (چه سرد و چه گرم ) در برخی جرایم موجب تشدید مجازات می گردد برای مثال
ï      حمل سلاح در سرقت موجب تشدید مجازات میشود
ï      بکار بردن سلاح در جرم تمرد نسبت به مامورین دولتی موجب تشدید مجازات می شود
5.     استفاده از ابزار و وسایل  خاص (مثل  وسایل نقلیه ) در برخی جرایم
ï      برای مثال استفاده از وسایل نقلیه در جرم آدم ربایی موجب تشدید مجازات است
2.    کیفییات مشدده شخصی :
×       این کیفییات به اوصاف و صفات مجرم یا مجنی علیه بستگی دارد و  مجرمیت کسی را تشدید می کند که واجد این وصف یا صفت باشد .
×       برخی مصادیق کیفییات مشدده شخصی :
                1)            با توجه اوصاف شخصی مجنی علیه
ï      برای مثال در جرم آدم ربایی اگر مجنی علیه کمتر از 15 سال تمام باشد مرتکب به حداکثر مجازات محکوم میشود  (ماده 621 ق.م ا)
               2)            با توجه به اوصاف شخصی مجرم: 
1.       داشتن سمت و ماموریت دولتی
ï      مثل جعل مدارک اشتغال به تحصیل توسط کارکنان دولتی که موجب تشدید مجازات می گردد (ذیل ماده  527ق.م.ا )
ï      کلاهبرداری توسط کارمندان دولتی که از علل مشدده مجازات این جرم است  (ماده 1 ق.ت. م .م . ا.ا.ک )
2.      مستی :
×        حالتی که با نوشیدن مسکر ایجاد و اراده و شعور را سلب می کند و موجب تشدید مجازات مرتکب می گردد مثل:  
ï      ارتکاب جرایم راهنمایی و رانندگی در حالت مستی موجب تشدید مجازات به بیش از دو سوم حد اکثر میشود . (718 ق.م .ا )
3.     کفر :
×        مجازات جرم کافر در مقابل مسلمان گاها" موجب تشدید مجازات می گردد برای مثال
ï      در لواط فاعل کافر مفعول مسلمان باشد حد کافر قتل است .(م 121 ق.م 1 )
4.     احصان  
ï      اگر زانی یا زانیه  محصنه باشد مجازات او شدیدتر میشود  و از 100 ضربه تازیانه به رجم تبدیل میشود (ماده 88 ق.م ا)
5.     سردستگی
×        سردستگی ماهیتی جدا گانه از سایر علل شخصی مشده جرم دارد و نکات ویژه ای به همراه دارد  :
1-     سردستگی از علل مشدده عام جرایم  می باشد اما باید توجه داشت حدود و قصاص و دیات ار شمول آن خارجند مگر در خود احکام آنها تشدید مجازات بموجب سردستگی پیش بینی شده باشد (ماده 45 ق.م .ا)
2-    در برخی جرایم مثل  جرایم علیه امنیت سردستگی  از علل خاص تشدید مجازات آمده  دلیل این امر اینست با توجه به به نوع و  اهمیت برخی جرایم قانونگذار خواسته تا شیوه خاصی برای تشدید مجازات آن اعمال کند همچنین  سردستگی بعنوان علت مشدده عام جرایم طبق اصل قانونی بودن جرایم و مجازاتها منظور از تشدید حداکثر مجازات قانونی جرم است در حالی که در سردستگی بعنوان علت خاص ممکن است قانونگذار مجازاتی بیش از د اکثر مجازات قانونی برای سر دسته در نظر بگیرد
3-    اگر برای سردستگی جرمی تشدید مجازات خاص در قانون آمده باشد دادگاه طبق احکام تشدید مجازات همان جرم خاص مجازات را تشدید می کند لازم به ذکر است به دو جهت عام و خاص نمی توان دو بار مجازات را تشدید کرد .
4-     سردستگی می تواند مادی باشد و سردسته در عملیات  اجرایی جرم  دخالت داشته باشد یا معنوی باشد و سر دسته سایر مجرمین را در اجرای جرم بدون دخالت در عملیات اجرایی رهبری کند در هر دو حالت سردسته مشمول تشدید مجازات است
5-    سردستگی در کمتر از سه نفر قابل تصور نیست اگر تعداد مجرمین دو نفر باشد احکام آمر و مامور بر آنها جاری میشود   .

موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


تاريخ : ۱۳٩۳/٥/۱ | ۱٠:٤٠ ‎ب.ظ | نویسنده : امید دربر | نظرات ()
.: Weblog Themes By SlideTheme :.